سولاریوم چیست و آیا سرطان زاست؟
سولاریوم (Solarium) یا همان دستگاه سولار، یک روش مصنوعی برای برنزه کردن پوست است که با استفاده از نور ماوراء بنفش (UV) عمل میکند. در واقع، این دستگاهها با تقلید از نور خورشید، لایههای بالایی پوست را در معرض اشعه UV قرار میدهند تا رنگدانههای ملانین پوست را تحریک کرده و باعث تیرهتر شدن پوست (برنزه شدن) شوند.
نحوه کار دستگاه سولاریوم
دستگاههای سولاریوم معمولاً به شکل کابین یا تخت هستند که درون آنها لامپهای مخصوصی تعبیه شده است. این لامپها دو نوع اشعه UV منتشر میکنند:
- UVB: این اشعه تا حدی مسئول آفتابسوختگی است و نقش مهمی در تولید ویتامین D دارد، اما در دستگاههای سولاریوم میزان آن کنترل شده است.
- UVA: این اشعه به لایههای عمیقتر پوست نفوذ کرده و باعث تیرهتر شدن ملانین موجود و تولید ملانین جدید میشود. این اشعه بیشتر عامل برنزه شدن است.
جلسات سولاریوم
- افراد معمولاً جلسات کوتاهی (چند دقیقه در ابتدا) را در دستگاه سولاریوم میگذرانند.
- تعداد و مدت زمان جلسات بسته به نوع پوست فرد، رنگ مورد نظر و تحمل بدنی او متفاوت است.
- برای رسیدن به رنگ دلخواه، ممکن است نیاز به تکرار جلسات در طول چند هفته باشد.
مزایای ادعاشده (که اغلب بحثبرانگیز هستند)
- برنزه شدن سریع و یکنواخت: نسبت به آفتاب گرفتن طبیعی، نتیجه سریعتر و یکنواختتری دارد.
- کنترل میزان اشعه UV: اپراتورها ادعا میکنند که میزان اشعه را کنترل میکنند تا از آفتابسوختگی شدید جلوگیری شود.
- تولید ویتامین D: مانند نور خورشید، میتواند به تولید ویتامین D در بدن کمک کند (البته این موضوع در حدی که از طریق سولاریوم حاصل میشود، کمتر مورد تأکید است).

معایب و خطرات جدی سولاریوم
مهمترین نکته در مورد سولاریوم، خطرات جدی و اثباتشدهٔ آن برای سلامتی است. سازمانهای بهداشتی معتبر در سراسر جهان، استفاده از سولاریوم را به شدت منع کرده و آن را در دسته عوامل سرطانزا قرار دادهاند.
- افزایش خطر ابتلا به سرطان پوست:
- ملانوما: قویترین نوع سرطان پوست که میتواند کشنده باشد. مطالعات نشان دادهاند که استفاده از سولاریوم، به خصوص قبل از سن ۳۰ سالگی، خطر ابتلا به ملانوما را به طور قابل توجهی افزایش میدهد.
- سرطان سلول بازال (BCC) و سلول سنگفرشی (SCC): اینها شایعترین انواع سرطان پوست هستند و استفاده از سولاریوم این خطر را نیز افزایش میدهد.
-
پیری زودرس پوست: اشعه UVA به کلاژن و الاستین پوست آسیب میزند و باعث ایجاد چین و چروک، لکههای قهوهای، کاهش خاصیت ارتجاعی پوست و ظاهری پیر و فرسوده میشود.
-
آسیب به چشمها: قرار گرفتن در معرض اشعه UV بدون محافظ مناسب (عینک مخصوص سولاریوم) میتواند باعث آسیب به قرنیه، آب مروارید و سایر مشکلات چشمی شود.
-
سرکوب سیستم ایمنی: قرار گرفتن بیش از حد در معرض اشعه UV میتواند سیستم ایمنی پوست را ضعیف کند و بدن را در برابر عفونتها آسیبپذیرتر سازد.
-
آلرژی به نور: برخی افراد ممکن است به نور UV واکنشهای آلرژیک نشان دهند.
نکات مهم درباره سولاریوم پوست بدن
- هیچ سطح امنی برای استفاده از اشعه UV مصنوعی وجود ندارد. حتی جلسات کوتاه مدت هم ریسک آسیب بلندمدت را افزایش میدهند.
- رنگ برنزه شده، نشانهٔ سلامتی نیست، بلکه نشانهٔ آسیب دیدن پوست در برابر اشعه UV است.
- بسیاری از متخصصان پوست و سازمانهای بهداشتی، جایگزینهای ایمنتر برای برنزه شدن را پیشنهاد میکنند، مانند لوسیونها و اسپریهای برنزه کننده خودکار (self-tanning lotions/sprays) که بدون نیاز به اشعه UV، رنگ دلخواه را به پوست میدهند.
به طور خلاصه، سولاریوم روشی برای برنزه کردن پوست با استفاده از اشعه UV مصنوعی است که اگرچه ظاهری موقت و مورد علاقه برخی افراد ایجاد میکند، اما خطرات جدی و بلندمدتی برای سلامتی، به خصوص افزایش خطر سرطان پوست و پیری زودرس، به همراه دارد.
